اخبار اندیشه روزنامه شماره ۶۵۲۴

تحلیل عمیق فرآیندهای سیاستگذاری در اقتصاد سیاسی مدرن آشکار می‌سازد که شکاف میان نظریه‌های تجاری کلاسیک و واقعیت‌های اجرایی، نه از سر ناآگاهی سیاستمداران، بلکه ناشی از یک بازار پیچیده و پنهان است که در آن «سیاست صنعتی» به عنوان یک کالا معامله می‌شود. درحالی‌که اقتصاددانان مدت‌هاست که بر مزایای سیاست‌های صنعتی کارا و یا آزادسازی تجارت تاکید دارند اما شاهدیم که موانع تجاری، تعرفه‌ها، سهمیه‌بندی‌ها و سایر سیاست‌های صنعتی ناکارآمد همچنان به قوت خود باقی هستند. این تناقض نشان می‌دهد که سیاست‌های صنعتی در یک خلأ فنی و بر اساس محاسبات صرفا اقتصادی شکل نمی‌گیرند، بلکه محصول رقابتی تنگاتنگ در بازار سیاست هستند که در آن منافع گروه‌های خاص بر رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی ترجیح داده می‌شود.

یکی از ریشه‌دارترین کژفهمی‌ها در سیاستگذاری توسعه، تلقی فرآیند پیچیده وچند بعدی تحول جوامع به عنوان مسیری خطی، یک شکل و قابل تکرار است. این نگاه ساده‌انگارانه که ریشه در نظریه‌های نوسازی دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ دارد، چنین القا می‌کند که اگر کشورهای در حال توسعه صرفا از الگوها و نهادهای جوامع پیشرفته تقلید کنند، به سرانجام مشابهی دست خواهند یافت. اما شواهد تاریخی و یافته‌های پژوهشی در علوم اقتصادی و اجتماعی، تصویری کاملا متفاوت ارائه می‌دهند: توسعه، فرآیندی «انباشتی»، «وابسته به مسیر» و عمیقا «غیرخطی» است.