وضعیت خاکستری سال تحصیلی جدید

بررسی تاریخ برگزاری امتحانات چند دانشگاه بزرگ کشور نیز که از سوی خبرگزاری فارس انجام شده است نشان می‌دهد، امتحانات پایان نیم‌سال در فاصله ۱۹دی تا ۲۸دی‌ماه در دانشگاه‌های مختلف آغاز خواهد شد. البته این تاریخ‌ها در شرایطی اعلام شده‌ است که احتمالا نتایج اولیه کنکور سراسری دانشگاه‌ها که در هفته گذشته برگزار شد، اواخر شهریورماه اعلام خواهد شد. در سوی دیگر ماجرا، دانش‌آموزان نیز احتمالا از ابتدای مهرماه حضوری سر کلاس‌های درس حاضر شوند. علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، ابراز امیدواری کرده است که کلاس‌های درس از ابتدای مهر به‌صورت حضوری برگزار شود: «برای اول مهر آمادگی ۱۰۰درصدی داریم و ان‌شاءالله کلاس‌ها به صورت حضوری برگزار خواهد شد و همه چیز برای آغاز سال تحصیلی آماده است.»

وی پیش از این تاکید کرده بود آموزش و پرورش باید آخرین دستگاهی باشد که در شرایط خاص کشور تعطیل می‌شود و گفته بود «ما باید زیست جنگی را به بچه‌ها یاد بدهیم؛ شجاعت را باید زیر بمباران یاد بگیرند، همان کاری که بچه‌های ما انجام دادند. نباید بگذاریم نظام تعلیم و تربیت از این ناحیه آسیب ببیند؛ زیرا خسارتش جبران‌ناپذیر است.» وزیر آموزش و پرورش و سخنگوی این وزارتخانه پیش از این قویا برگزاری مجازی کلاس‌های درس را تکذیب کرده بودند. علی فرهادی، سخنگوی آموزش و پرورش، نیز اعلام کرده بود: «تلاش می‌کنیم امسال نیز آغاز سال تحصیلی به صورت حضوری باشد. شایعاتی در برخی رسانه‌ها و فضای مجازی مطرح شده بود که مدارس قرار است غیرحضوری شوند؛ اما من در رسانه رسمی چنین مطلبی را به نقل از یک مقام رسمی ندیدم.»

 با این حال خانواده‌ها و دانشجویان هنوز نگرانی‌هایی برای تغییر شرایط و احتمال برگزاری مجازی کلاس‌های درس دارند. دو نگرانی عمده این افراد که آنها را به اطمینان خاطر برای آموزش حضوری نمی‌‍رساند، نخست وقوع جنگ است و دیگری نوسانات انرژی و مشکل تامین گاز در زمستان که ممکن است مدارس و دانشگاه‌ها را به سمت آموزش مجازی سوق دهد. شنیده‌های «دنیای‌اقتصاد» حاکی از آن است که آموزش و پرورش آمادگی برگزاری حضوری کلاس‌های درس از ابتدای مهرماه را دارد؛ اما چالش مهم امسال، تامین گاز در فصل سرد سال است.

نگرانی مهم دیگر زیرساخت‌های برگزاری مجازی کلاس‌های آموزشی است. اردیبهشت‌ماه سال جاری سازمان بازرسی کل کشور در نامه‌ای به دولت درباره زیرساخت‌های «شاد» هشدار داد. اصغر جهانگیر، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، طی نامه‌ای به رئیس‌جمهور، ضمن تاکید بر هماهنگی میان سازمان برنامه و بودجه، وزارت آموزش و پرورش و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، خواستار تخصیص منابع مالی لازم برای تامین سرورهای موردنیاز شبکه «شاد» شده است. رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، اخیرا اعلام کرد که وزارت ارتباطات برای تقویت زیرساخت‌های شاد، ۱۰۰ سرور جدید اختصاص داده است؛ اما این سامانه همچنان نیازمند حمایت و مساعدت در تقویت زیرساخت‌ها است.

چالش مهم دیگری که خانواده‌ها نسبت به آن ابراز نگرانی می‌کنند، طولانی شدن عدم حضور دانش‌آموزان در مدرسه و از دست رفتن فرصت‌های تعامل و تقویت مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی است. آموزش و پرورش در تابستان اعلام کرد که برای توانمندسازی معلمان با محوریت مدارس طرحی به نام «توانا» را برای معلمان برگزار کرده است تا بتوانند مهارت‌های لازم را برای تدریس موثر و فعال در فضای مجازی داشته باشند و بیاموزند که چگونه می‌توانند در فضای مجازی تدریس موثرتری داشته باشند. با این حال تعامل دانش‌آموزان در کلاس‌های درس یک چالش جدی است که با وجود گذشت سال‌های طولانی از اضافه شدن آموزش مجازی به سیستم آموزشی کشور از زمان شیوع کرونا، همچنان حل نشده باقی مانده است.

در کنار این نگرانی‌ها، خانواده‌ها با دو چالش روزمره اقتصادی دیگر نیز روبه‌رو هستند، یکی تهیه سرویس ایاب و ذهاب دانش‌آموزان است و دیگری تهیه لباس فرم و لوازم‌التحریر. بسیاری از خانواده‌ها با توجه به گرانی بیش از اندازه لوازم مدرسه ترجیح می‌دهند در صورت تداوم آموزش غیرحضوری هرچه زودتر در جریان آن قرار بگیرند تا از هزینه‌های احتمالی که به سبد خانوار تحمیل می‌شود، جلوگیری کنند.

در میان دانشجویان نیز دغدغه تامین خوابگاه و غذا اولویت اقتصادی آنها است. وزارت علوم قصد دارد رویکرد جدیدی را برای تغذیه دانشجویان از ابتدای مهر اتخاذ کند که اعتراض دانشجویان را به همراه داشته است. به اعتقاد دانشجویان، هنوز جزئیات اجرای این طرح شفاف نیست؛ اما حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، وعده داده است «در طرح جدید، دانشجویان به‌هیچ‌عنوان صدمه نمی‌بینند و وضعیت آنها نسبت به قبل تغییری نمی‌کند. تنها یک تغییر مهم ایجاد می‌شود و آن این است که کیفیت غذا بهتر می‌شود و به‌تدریج تنوع غذایی نیز افزایش پیدا می‌کند.»