سید محمدرضا غفاری

پیش‌نیاز تمام فعالیت‌های تولیدی، صنعتی، خدماتی، رفاهی، بهداشتی و ارتباطی، انرژی الکتریکی است. از کوچک‌ترین کارگاه‌های تولیدی گرفته تا پیچیده‌ترین مجتمع‌های فولاد و پتروشیمی و از زیرساخت‌های داده، تجارت دیجیتال و کاربردهای هوش مصنوعی تا فعالیت‌های روزمره زندگی، همگی برای ادامه حیات به برقراری پایدار و بی‌وقفه جریان برق گره خورده‌اند. امروزه کیفیت زندگی، خدمات شهری، سیستم‌های درمانی، تامین آب آشامیدنی، حمل‌ونقل عمومی و ارتباطات در غیاب برق حتی برای چند ساعت، به‌شدت دچار اختلال می‌شود. از این رو، فارغ از ارائه آمارها و گزارش‌های متعدد درباره وضعیت فعلی و آینده صنعت برق کشور، شفاف‌سازی ابعاد کیفی و ساختاری این صنعت ضرورتی انکارناپذیر است؛ چراکه شناخت علل بنیادی ناترازی، مفهوم واقعی مدیریت مصرف، الگوی برنامه‌ریزی شبکه و انطباق سرمایه‌گذاری‌ها با نیازهای واقعی، کلید خروج از بحران فعلی خواهد بود.

پیشبرد و تحقق اهداف هر برنامه از جمله برنامه پنج‌ساله هفتم در بخش برق، مستلزم تدوین کلیه پیش‌نیاز‌های پیرامون آن هدف است. برای مثال، دستیابی به بیش از ۱۲هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر (عمدتا خورشیدی)، نیازمند مطالعه رفتار شبکه و نحوه ذخیره‌سازی، احداث پست‌های برق و معین کردن ساختگاه مناسب از بعد فضا و عوامل محیطی و درنهایت تامین مالی است.

در روزگاری که شاخص‌های اقتصادی از رکود مزمن، کاهش مداوم قدرت خرید و گسترش نااطمینانی‌های معیشتی حکایت دارند، انتظار طبیعی آن است که تولیدات فرهنگی، به‌ویژه کتاب، به حاشیه رانده شوند و در سبد مصرف خانوار به کالایی لوکس و غیرضروری بدل گردند.

بعد از بروز کسری و ناترازی مستمر برق در کشور و از طرف دیگر مشکلات زیست‌محیطی با منشأ سوخت‌های نامساعد در نیروگاه‌ها، خورشید انرژی‌های تجدیدپذیر و به‌خصوص نیروگاه خورشیدی در کشور ما طلوع کرده است.

با امعان نظر به تعریف کلی فرآیند اقتصادی Economic Process که به معنای زنجیره‌ای از اقدامات و تصمیم‌ها که به تولید، توزیع و مصرف کالا و خدمات در یک نظام اقتصادی منجر می‌شود، قرار است در این مقال با توجه به ویژگی‌ها و شرایط فعلی حاکم بر صنعت برق کشور، نابسامانی‌های مهم این فرآیند به شرح ذیل بیان شود.

قبل از پرداختن به رویکرد حفاظت و پدافند غیر‌عامل نیروگاه‌های موجود اجازه می‌خواهم بعضی نکات ریشه‌گستر در امر سرمایه‌گذاری و ساخت نیروگاه را به گفته ذیل بیان کنم:

با توجه به تجارب و درس‌آموخته‌های استخراج‌شده از پروژه‌های متعدد، نگارنده مایل است تاثیرات ناشی از هرگونه سهل‌انگاری و نادیده‌گرفتن نقش مهندسان مشاور در پروژه‌های پیمانکاری یا سرمایه‌گذاری را به شرح ذیل ارائه کند: